Азықтарды өңдеу және азықтандыруға дайындау



Мазмұны

1 Кіріспе………………. 5
2. Негізгі бөлім………… 7
2.1 Әдебиеттке шолу….. 7
2.2 Мал азығын өндіруді және пайдалануды ұйымдастыру………….. 7
2.2.1 Мал азығының қорын жасау негіздері……………… 7
2.2.2 Азықтың қажетті мөлшерін есептеу………. 9
2.2.3 Егіншілікте мал азығын өндіру……………….. 11
2.2.4 Шабындықтар мен жайылымдарды пайдалану…………. 13
2.3 Мал шауашылығы және оны азықтандыруы………… 16
2.3.1 Құс шаруашылығы және оның азықтандыруы ……… 16
2.3.2 Қой шаруашылығы, азықтандыруы және тұқымдары мен өнімдері……20
2.3.3 Ірі қара тұқымдарының азықтандыруы және оның өсіп өнуі…….. 23
2.3.4 Жем-шөп дайындау, осы заманға сай технологиясы, өңдеу мен жемдеу азықтарын сақтау……25
2.4 Малды азықтандырудың түрлеріне азық құрамына экономикалық баға беру………28

3. Қорытынды және ұсыныстар………29

4. Пайданылған әдебиеттер………30

1 Кіріспе

Павлодар облысының аграрлық аумағында соңғы жылдарда, еліміздің басқа аумақтарындағыдай нақты өзгерістер өтті. Нарықтық қатынастар жаңа құрылған ауылшаруашылық кәсіпорындары өндірісте азықтарды өңдеуін және оны дайындауын талап етті. Осыған орай өңдірістің мандандырылуына елеулі өзгерістер енгізді және жаңаша жыртылған жерді қолдану мәселесін қойды.
Ауыспалы егісте тарының жармалық дақылдарын, қарақұмықты және майлы дәнді күнбағысты енгізсе келесі жылы егістіктерде елеулі көлемде олардың қодрендері пайда болады. Сондықтан егіс үшін олардан кейін жер үстіндегі массасы пайда болған тары, күнбағыс, қарақұмық өсімдіктерімен аралас азықтық және сидералдық мақсат үшін қолданатын дақыл қажет. Бұл мәселелер ауыспалы егіс құрамында мал азығын дайындауға бұршақ шөптер және көпжылдық шөбін енгізгенде шешілуі мүмкін. Бұдан басқа аймақтағы маңызды мал шаруашылығы саласының дамуы шаруашылық етудің жаңа жағдайында оны азықпен қамтамасыз ету жүйесінің жоқтығынан тоқтап тұр. Бұршақ шөптер және көпжылдық шөбін егіп өсіру азық базасының елеулі нығаюына, дайындалушы азықтардың қоректілігінің елеулі түрде жақсаруына мүмкіндік береді.
Бұршақ шөптері өнімділігінің төмендеуі бес-он жыл қолданыстан кейін олардың шықпай қалуына фитоценоздың толық қалыптаспағаны көрсетілген
Сондықтан, жемшөпті бұршақ компоненттерімен толықтыру, бұршақ дәнді шөптер өнімділік динамикасы олардың жыл сайынғы ботаникалық құрамының өзгеруі, олардың тиімді қолданылуының ұзақтығы, шалғындандырылу мерзімінің қондырылуы шешілмеген проблемалар үлкен теоретикалық және тәжірибелік маңыз тудырады.
Бұршақ шөптерін кеңінен пайдалану минералды азотты қымбат тұратын шикізат ретінде үнемдеу қажеттігінен, азот тыңайтқыштарының жоғары мөлшерлері қоршаған ортаға теріс әсерін жою, сондай-ақ мал өнімдері мен жемшөп сапасына жоғары талаптар қоюынан туындайды.
Қазақстанның құрғақ дала аймағында осы уақытқа дейін мал бағу негізінен құрғақ дала жағдайында (жыртылған жерде, түпкілікті жақсартылған жерлерде) ірі қара малды табиғи дала шөпқұрағында бақты, ал жаздың басында ( маусым, шілде) ылғалдың жетпеуінен олар «жанып кетті», осы уақыттан бастап сүт сауымы күрт төмендеді. Осыған байланысты жайылмалы шалғындықтарды пайдалану және жақсарту әдістерін жасау ғылыми негіздіктен қажеттілік туғызады, жөндеуші төлдер үшін бұршақты- дәнді жайылымдар жасау жолымен мәселе шешіледі.
Батыс Еуропада және Ресейде мәдениетті жайылымдарды пайдаланудың әртүрлі тәсілдері қолданылады. Мысалы, Нидерландыда осы уақытта қоршаулы жайылым кеңінен пайдаланылады: табынды бір қоршауда екі күннен 5 күнге дейін бағады. Жайылымның 1,5 бар көлемі тұрақты ұсталу үшін пайдаланылады, Осы әдісте жем-шөпті шабу және фермаға күніне бірнеше рет тасу қажеттілігі болмайды. Осы жүйе шөпқұрағын пайдалануда жоғары коэффициентті қамтамасыз етеді, бірақ ол көп еңбек, техника және жем шығындарын талап етеді.
Ірі қара мал торпақтарын қарқынды қоршауда баққанда шөпқұрағының жапырақ фракцияларына және өркендеріне біршама зақым келтіріліп, олар келесі циклдағы өнімге теріс ықпал етеді. Үнемі баққанда шөпқұрағының жапырақ фракциялары біршама желініп, өнімдік азаяды. Бірақта, жайылу қарқыны маусым бойынша шөпқұрағының өсу қарқынына және жүктемесіне тәуелді. Өткізілген тәжірибе нәтижесінде ірі қара мал торпақтарын үнемі бағу реттелген жүктемеде жоғары сапалы жем-шөп мөлшерін жеткілікті түсуін қамтамасыз етеді. Малдардың өнімділігі қоршалы бағуға қарағанда төмендемеді.
Дақылдың жайылымдар ең арзан жазсыз жазықты береді. 1 га азықтың бірлігіндегі 2000-2500 шалғындық өнімділігімен салыстырғанда азық бірлігі 3500-4000 аса өнім кезінде өзіндік құндылығы 2 есе төмендейді. Дақылдың жайылымдарда ең арзан сүт алады. Сүттің өзіндік құны сүтті сиырлар рационында жайылымдық азықтың үлестік салмағына тікелей байланысты болады. Жайылымдағы жануарлар рационында азық үшін жоғары болса, өнімнің өзінді құн бірлігі төмен, өндірістегі бұл саланың рентабельділігі жоғары болады. Ресей Федерациясы Калинин облысы Калинин ауданы Киров шаруашылығында тек соңғы жылдары ғана дақылдың жайылымдар құрумен айналыса бастады. Бірақ қазірдің өзінде жайылымдар шаруашылыққа сүтті табынға жалпы жылдық азық көлемінің үшінші бөлігін береді және жылдық сауылған сүттің 54% алуға мүмкіндік береді. Жыл ішінде орта есеппен килограмм сүт өндірісіне бір азық бірлігі жұмсалады.
Ең маңызды және ең қиын проблема малдарды белоктың жемазықпен қамтамасыз ету болып табылады. Белоктың жетіспеушілігі (немесе ашығу) барлық тіршілік функцияларының бұзылуын әкеледі – тайыншаның өсуінің тежелеуі және тоқталуы, өнімнің түсуі, удай өндірістің төмендеуі, жемазықтың шығындылуы және өзіндік құнның жоғарылауы. Рационда белоктың жетімсіздігі басқа барлық қоректік заттар жеткілікті болғанда да әдетте рационда барлық компоненттердің қолданылуының нашарлауына әкеледі.
Малдардың рационында белоктың жетіспеуі біржақты көмірсутегі қорегіне және жемазықты ұтымсыз және өндіріссіз қолдануға әкеледі. Бұл белок құрамына азот, күкірт, фосфор және басқа да майлар және көмірсу тегінде жоқ заттардың енуін тудырады. Жемазықты жақсы қолданғанда жануарлардың жоғары өнімділігін рациондықпен ғана қолдауға болады, оның құрамында жеткілікті белок саны бар. Басқа бөлек жануарлардың биологиялық топтары үшін бұл проблеманы шешу ерекше «дербес» жақындауды талап етеді, осылай ірі қара мал, қойлар мен ешкілер – көктемгі-жазғы кезеңде толығымен жасыл шөп есебінен белокпен қамтамасыз етіледі.
Осылай дүниежүзілік ауылшаруашылық практикасында шалғындықты тиімді дамыту энергетикалық есебінен жайылым шаруашылықтардың дамыту рөлі күрт артты. Жайылымдарды пайдалану және жетілдіру әдістерін жасау энергетикалық тиімділікті арттыру көзқарасынан.


Бөлім: Өнеркәсіп, Өндіріс

Добавить комментарий